Co oznacza certyfikat World Athletics i czy jest wymagany na każdej bieżni?

Czym dokładnie jest certyfikat World Athletics 

Warto od razu rozróżnić dwie rzeczy, które łatwo pomylić. Pierwsza to certyfikacja samego systemu nawierzchni - producent zgłasza swój produkt do World Athletics, a ten trafia na oficjalną listę certyfikowanych nawierzchni bieżniowych, co potwierdza, że dany system, prawidłowo zainstalowany, jest w stanie spełnić wymagane parametry. Druga to certyfikacja konkretnego, gotowego obiektu - po ułożeniu nawierzchni na danym stadionie akredytowane laboratorium wykonuje pomiary bezpośrednio na miejscu i to na ich podstawie World Athletics wystawia certyfikat dla tej konkretnej bieżni, a nie dla nawierzchni w ogóle. Innymi słowy, sam fakt, że wykonawca użył certyfikowanego systemu, jeszcze nie oznacza, że konkretna bieżnia automatycznie ma ważny certyfikat - decyduje o tym dopiero jakość wykonania potwierdzona pomiarem. 

Certyfikat World Athletics a norma EN 14877 - to nie to samo 

Wiele osób traktuje certyfikat World Athletics i europejską normę EN 14877 jako synonimy, tymczasem to dwa różne poziomy wymagań. Norma EN 14877 to podstawowy, europejski standard jakości dla syntetycznych nawierzchni sportowych na zewnątrz – określa, jakim minimalnym wymaganiom w zakresie bezpieczeństwa, trwałości i parametrów użytkowych musi odpowiadać nawierzchnia, żeby w ogóle mogła być stosowana na obiekcie sportowym, niezależnie od tego, czy to bieżnia, czy boisko wielofunkcyjne. Certyfikacja World Athletics jest nadbudowana nad tym standardem i dotyczy wyłącznie bieżni lekkoatletycznych, które mają aspiracje sportowe wykraczające poza pojedynczy klub czy szkołę - sprawdza znacznie węższy, ale bardziej rygorystyczny zestaw parametrów, właściwy dla rywalizacji na poziomie krajowym lub międzynarodowym. Innymi słowy: każda dobra bieżnia poliuretanowa powinna spełniać EN 14877, ale tylko część z nich - ta budowana z myślą o zawodach - będzie miała też sens certyfikować w World Athletics. 

Skąd się wzięła certyfikacja bieżni 

System certyfikacji wprowadzono w 1999 roku (wtedy jeszcze pod szyldem IAAF, poprzednika dzisiejszego World Athletics) z bardzo konkretnym celem: żeby wszystkie obiekty, nawierzchnie syntetyczne, przyrządy i sprzęt wykorzystywane w zawodach międzynarodowych spełniały jednolite, sprawdzalne specyfikacje. Chodziło o to, żeby wynik uzyskany na stadionie w jednym kraju dało się rzetelnie porównać z wynikiem z zawodów po drugiej stronie świata, a to możliwe jest tylko wtedy, gdy bieżnie mają zbliżone właściwości sprężyste i identyczną, zweryfikowaną geometrię. 

Klasa 1 i klasa 2 - czym się różnią 

W praktyce branżowej certyfikaty World Athletics dzieli się na dwie klasy.  

• Klasa 1 to poziom najwyższy, zarezerwowany dla stadionów przyjmujących najważniejsze zawody międzynarodowe - mistrzostwa świata, igrzyska olimpijskie, mityngi rangi Diamentowej Ligi czy mistrzostwa kontynentalne - i to właśnie ona jest podstawą do formalnego uznawania rekordów ustanowionych na danym obiekcie.  

• Klasa 2 to poziom niższy, wystarczający dla zawodów krajowych i regionalnych, na przykład mistrzostw Polski w poszczególnych kategoriach wiekowych czy zawodów pucharowych, oraz dla obiektów, które chcą mieć formalne potwierdzenie jakości bieżni bez aspiracji do organizacji imprez rangi światowej.  

Różnica między klasami dotyczy przede wszystkim rygoru, z jakim mierzone są poszczególne parametry, a nie samej konstrukcji nawierzchni - ta sama technologia poliuretanowa może, przy odpowiednio starannym wykonaniu, spełnić wymagania obu klas. 

Jak wygląda proces certyfikacji 

Certyfikacja zaczyna się na etapie projektu, jeszcze przed ułożeniem nawierzchni - warto wtedy wybrać system, który sam w sobie znajduje się na liście certyfikowanych produktów World Athletics, bo to znacząco ułatwia późniejszy proces. Po zakończeniu budowy na obiekt przyjeżdża niezależne, akredytowane laboratorium, które wykonuje serię pomiarów zgodnie z oficjalną specyfikacją testową World Athletics dla nawierzchni syntetycznych. Wyniki trafiają do World Athletics w formie raportu pomiarowego, na podstawie którego organizacja wydaje certyfikat i dopisuje obiekt do publicznie dostępnej listy certyfikowanych bieżni. 

Zakres samych pomiarów jest znacznie szerszy niż mogłoby się wydawać. Laboratorium sprawdza geometrię toru i poprawność oznaczeń poszczególnych torów, spadki podłużne i poprzeczne całej powierzchni, a także jednorodność amortyzacji mierzoną w wielu punktach bieżni, bo to właśnie powtarzalność tego parametru na całej długości toru, a nie jego pojedyncza wartość, decyduje o uczciwości rywalizacji. Do tego dochodzi ocena odporności nawierzchni na przebicie kolcami, jej właściwości przyczepnych oraz wytrzymałości mechanicznej warstwy wierzchniej. Każdy z tych parametrów musi mieścić się w ściśle określonych tolerancjach - a ponieważ pomiary wykonuje niezależne laboratorium, a nie wykonawca czy producent nawierzchni, cały proces ma zapewniać obiektywną, porównywalną ocenę niezależnie od kraju czy firmy realizującej inwestycję. 

Czy certyfikat trzeba odnawiać 

Certyfikat nie jest przyznawany raz na zawsze. Nawierzchnia poliuretanowa, mimo swojej trwałości, z czasem naturalnie się zużywa - ściera się warstwa wierzchnia, zmieniają się jej właściwości sprężyste, mogą pojawić się drobne uszkodzenia po latach intensywnej eksploatacji i kolejnych sezonach zimowych. Dlatego obiekty, które chcą utrzymać ważny certyfikat albo planują kolejne zawody międzynarodowe, przechodzą okresowe, powtórne pomiary weryfikujące, czy bieżnia nadal spełnia wymagane parametry. W praktyce oznacza to, że certyfikacja to nie jednorazowa formalność przy otwarciu obiektu, tylko coś, o co trzeba dbać przez cały okres jego eksploatacji, podobnie jak o samą nawierzchnię. 

Czy certyfikat World Athletics jest wymagany na każdej bieżni? 

Odpowiadając wprost na pytanie z tytułu: nie. Certyfikat jest formalnie wymagany tam, gdzie obiekt ma organizować zawody podlegające regulaminom World Athletics - od mityngów międzynarodowych po mistrzostwa - oraz tam, gdzie zależy nam na możliwości uznania ustanowionych na nim rekordów. Dla zdecydowanej większości inwestycji, bieżni przyszkolnych, klubowych, treningowych czy osiedlowych obiektów wielofunkcyjnych, certyfikat nie jest potrzebny, a jego brak w żaden sposób nie oznacza gorszej jakości nawierzchni. Taki obiekt może i powinien, spełniać normę EN 14877 dla nawierzchni sportowych, co samo w sobie gwarantuje odpowiednią jakość, trwałość i bezpieczeństwo użytkowników - certyfikacja World Athletics dokłada do tego dodatkową, kosztowną warstwę formalną, uzasadnioną wyłącznie wtedy, gdy obiekt rzeczywiście ma ambicje sportowe na poziomie krajowym lub międzynarodowym. 

Czy warto certyfikować bieżnię, nawet bez planów na zawody międzynarodowe 

Czasem tak, i to niezależnie od najbliższych planów sportowych. Jeśli inwestor przewiduje, że w przyszłości obiekt może awansować, klub rozwinie sekcję lekkoatletyczną, gmina zechce organizować zawody wojewódzkie lub ogólnopolskie, warto już na starcie wybrać system nawierzchni, który znajduje się na liście certyfikowanych produktów World Athletics, nawet jeśli sama bieżnia nie będzie od razu formalnie certyfikowana. Taka decyzja nic nie kosztuje na etapie budowy, a w przyszłości pozwala uzyskać pełny certyfikat bez konieczności wymiany całej nawierzchni - wystarczą wtedy odpowiednie pomiary potwierdzające jej aktualny stan. To jedna z tych decyzji projektowych, które warto podjąć świadomie już na etapie wyboru systemu, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się konkretna potrzeba. 

Nawierzchnie poliuretanowe EPUFLOOR a certyfikacja World Athletics 

W ofercie EPUFLOOR znajdują się systemy przeznaczone specjalnie pod bieżnie lekkoatletyczne, EPUFLOOR SW, BM i BM1, które spełniają wymagania certyfikacji World Athletics, dzięki czemu mogą być podstawą zarówno dla obiektów treningowych, jak i dla stadionów przygotowywanych pod zawody najwyższej rangi. EPUFLOOR SW to dobry punkt startowy dla obiektów, które dziś potrzebują przede wszystkim solidnej bieżni treningowej, ale nie chcą zamykać sobie drogi do certyfikacji w klasie 2, jeśli w przyszłości pojawi się taka potrzeba. EPUFLOOR BM, w pełni poliuretanowy system dedykowany stadionom, sprawdza się tam, gdzie certyfikacja jest już przesądzonym elementem planu inwestycji. EPUFLOOR BM1, jako system najwyższej klasy z granulatem EPDM, to z kolei rozwiązanie rekomendowane wszędzie tam, gdzie od początku wiadomo, że obiekt ma docelowo uzyskać certyfikat klasy 1 i przyjmować zawody międzynarodowe. Zespół EPUFLOOR doradzi, który system wybrać w zależności od aktualnych i przyszłych planów sportowych obiektu, oraz pomoże przejść przez proces certyfikacji krok po kroku.